تفسیر به رأی
22 بازدید
محل نشر: علوم و معارف قرآن » بهار و تابستان 1377 - شماره 6 و 7 (24 صفحه - از 75 تا 98)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
یکى از مباحث پیچیده در علوم قرآنى، مبحث «تفسیر به رأى» است. این امر بدان جهت نیست که کسى در سند روایت تفسیر به رأى شبهه داشته باشد یا با ممنوعیّت تفسیر به رأى سرِستیز داشته باشد؛ بلکه پیچیدگىِ آن بدین‏جهت است که داشتن فهمى روشن و قابل پذیرش از معناىِ تفسیر به رأى، کارى دشوار است. همان‏گونه که خواهد آمد، نزدیک به دَه نظریّه در تبیین «تفسیر به رأى» ارائه شده است که گاه ارائه نظرى جامع، دشوار مى‏نماید. اگر تفسیر درستى از این امر ارائه نگردد، یا به عبارت روشنتر، اگر خود روایت «مَن فَسَّرَ القرآن برأیه فَلْیتَبوّأ مقعده من النّار»(1) دچار تفسیر به رأى شود، هشدارهاى رسول اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم و ائمّه اطهار علیهم‏السلام در خطرآفرینىِ تفسیر به رأى نسبت به قرآن، بى‏اثر خواهد شد و هر مفسّرى مى‏تواند با توجه به تحلیلى که از تفسیر به رأى ارائه مى‏دهد، خود را از آن مبرّا داند. مشکل دوم، شناخت ملاکها و معیارهاىِ تفسیر به رأى است؛ چه، مى‏بینیم همه مفسّران با اذعان به حرمت و ممنوعیّت تفسیر به رأى، خود به نوعى دچار آن شده‏اند و در برخى از موارد، هریک دیگرى را متّهم به تفسیر به رأى مى‏سازد. این امر، نشانگر ابهامِ معنى و معیارهاىِ تشخیص تفسیر به رأى است. از طرف دیگر، وقتى درمى‏یابیم که ظهور و تثبیت فِرَق مختلف اسلامى، برخاسته از تفسیر به رأى قرآن کریم است یا حدّاقل یکى از عوامل آن، همین تفسیرهاىِ نادرست است و آن‏گاه که در بررسىِ تاریخى، به این نکته مى‏رسیم که بسیارى از انحرافات عقیدتى و اخلاقى مسلمانان نیز به‏نحوى به برداشتهاىِ مغرضانه از قرآن بستگى دارد، درمى‏یابیم که: اولاً: هشدارهاىِ پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم نسبت به تفسیر به رأى تا چه حدّ، هماهنگ با واقع بوده است. ثانیا: روایات ناهى از تفسیر به رأى، همچنان در هاله‏اى از ابهام به‏سر مى‏برد؛ به‏گونه‏اى که هر مفسّرى به‏راحتى مى‏تواند خود را از انطباق آن دور کند. آنچه در این نوشتار آمده، گامى است خُرد و ناچیز در شرح و تبیین «تفسیر به رأى» و زیانها و معیارهاىِ تشخیص آن
آدرس اینترنتی